Roślina z dostojną historią – ku jej czci w piramidzie Cheopsa wyryto hymn pochwalny! Dziś też trudno wyobrazić sobie bez niej kuchnię. Zwłaszcza na przedwiośniu, bo ma witaminy, których tak brakuje nam po zimie. Znakomita w zupie, sałatkach i… konfiturach. Cebula.
Przedwiośnie to dla mnie trudny okres. Gdzieniegdzie leżą jeszcze łachy śniegu, na ogół brudnego. Przyroda ciągle drzemie i powolutku budzi ze snu trawnikowe stokrotki. Czasem tylko na pociechę trafi się kilka słonecznych dni. Brakuje nam energii po długiej i mroźnej zimie. Takim jak ja zmarzluchom potrzeba na tak zwanym przednówku dużo ciepła – dosłownie i w przenośni.
Myślę więc, jak tu pomóc organizmowi, który domaga się witamin i wyraźniejszych smaków. Patrzę przez okno na wciąż korzystające z zimowego karmnika ptaki i cieszę oko moim corocznym przedwiośnianym parapetowym ogródkiem, gdzie zieleni się pietruszka i z cebulki wyrastają łodyżki szczypiorku.
A może by tak poszaleć troszkę i zrobić kulinarną wyprawę do wnętrza cebuli? Potem pory, trochę czosnku, dodatek kolorowej rozgrzewającej papryczki, pietruszka… Będzie kolorowo, smacznie, wyraziście i rozgrzewająco. Cebula zagra rolę główną! W kuchni potrafi ona zdziałać cuda. Ma właściwości wręcz magiczne: to przyprawa i podstawa wielu dań, wzmacniający odporność wróg bakterii, afrodyzjak.
Potrafi wycisnąć łzy z oczu najdzielniejszych mężczyzn, by w chwilę potem wywołać na ich twarzach szczęśliwy uśmiech kulinarnej satysfakcji. Cebula i czosnek, o których nikt nie śmie powiedzieć, że są nijakie, przez wieki uznawane były za rośliny wzmacniające witalność i siłę. Na przedwiośniu jak znalazł. A poza tym – czym byłaby wiosna bez zielonego szczypiorku, nierozłącznie przecież związanego z matką cebulą!
{google_adsense}
Trochę historii
• Cebula i czosnek pochodzą z Azji. Zanim zawojowały Europę, znali i uważali je za afrodyzjaki już Egipcjanie, Babilończycy, Rzymianie, Grecy i Arabowie.
• Czosnek występuje dziś na całym świecie – znamy ponad 250 jego gatunków.
• Szejk Nefzawi w „Ogrodzie rozkoszy” opisuje pewnego mężczyznę, którego członek utrzymywał się w stanie erekcji przez 30 dni bez przerwy. Cud? Nie, ten szczęśliwiec jadł cebulę!
• W 450 roku p.n.e. Herodot, historyk grecki zajmujący się starożytnym Egiptem, mówił o znakach wewnątrz piramidy Cheopsa w Gizie, wzniesionej około 2560 roku p.n.e. Według niego ściany piramid pokryte są egipskimi hieroglifami, zawierającymi hymn pochwalny odżywczych wartości rzodkiewek, cebuli i czosnku. One bowiem stanowiły codzienne pożywienie robotników wznoszących piramidy. Jak mówią napisy, na powyższe produkty wydano w przeciągu 20 lat, bo tyle trwała budowa – 1600 talentów srebra, czyli równowartość współczesnych dwóch milionów dolarów.
• Czosnek w Egipcie ceniono tak bardzo, że za jego siedmiokilogramową paczkę można było kupić niewolnika.
• 6 dużych główek czosnku odnaleziono w grobowcu egipskiego króla Tut.
Przedwiosenna zupa rozgrzewająca
Na rozgrzanym oleju z pestek winogron lub klarowanym maśle zeszklij drobno pokrojoną dużą cebulę. Dodaj drobno posiekaną ostrą papryczkę chilli, posiekane 3-4 ząbki czosnku, listek laurowy i około łyżki startego imbiru. Całość zalej niewielką ilością bulionu (może być z kostki).
Dodaj pokrojoną w paski zieloną paprykę i pokrojone w grubsze plasterki ziemniaki. Gotuj chwilę, uzupełnij bulionem. Gdy warzywa będą miękkie, można dodać pokrojone liście szpinaku (dobry będzie też mrożony). Dopraw solą, pieprzem i świeżym tymiankiem. Przed podaniem dodaj do zupy trochę śmietany i posyp natką pietruszki. Pyszna i kolorowa!
Zupa z cukinii i czerwonej cebuli
Nieduże cukinie i ładne czerwone cebule pokrój w talarki. Drobno posiekaj 2-3 ząbki czosnku i małą papryczkę chilli. W rondlu rozgrzej nieco oleju i podsmaż cebulę, chilli i czosnek. Dorzuć cukinię, posól i dodaj nieco cukru. Zalej wodą i gotuj, aż cukinia zmięknie. Świetna z dodatkiem ryżu.
Hiszpańska zupa czosnkowa
Główkę czosnku obierz z łupin i posiekaj. Dwie kromki trochę czerstwego chleba żytniego drobno pokrusz. W sporym rondelku podgrzej oliwę z oliwek lub klarowane masło, zeszklij czosnek i dodaj chleb, mieszaj lekko, aż chleb się zrumieni. Wsyp nieco sproszkowanej słodkiej papryki i zalej bulionem. Dwa całe jajka roztrzep trzepaczką, rozprowadź niewielką ilością zupy i wlej do garnka, energicznie mieszając. Zdejmij z ognia, zanim zupa się zagotuje. Dopraw solą, świeżo zmielonym pieprzem lub ostrą papryką. Posyp natką pietruszki.
Konfitura z czerwonej cebuli
Cebule pokrój w talarki i zeszklij na oliwie. Dolej czerwonego wina i soku z czarnej porzeczki (w proporcjach 1 : 1) – płyn powinien przykryć cebulę. Dodaj cukier, goździki, cynamon, odrobinę startej gałki muszkatołowej i nieco soli. Wymieszaj i duś bez przykrycia, aż płyn odparuje. Na koniec wlej nieco soku wyciśniętego z cytryny i ewentualnie dopraw do smaku solą lub cukrem. Znakomita do pieczonej kaczki lub pasztetu
Grillowane cebulki w glazurze balsamicznej
Kluczem do uzyskania idealnych słodkich cebulek jest wolne, równomierne pieczenie. Można piec je na grillu, w piekarniku lub na patelni grillowej na małym ogniu. Doskonałe są małe cebulki lub szalotki. Pozostawiając łupinę na cebuli, odetnij końce (od strony korzenia i szczypioru).
Przekrój cebulki w poprzek. Posmaruj oliwą, posyp solą i pieprzem. W płaskim rondelku na małym ogniu gotuj ocet balsamiczny, aż powstanie syrop. Grilluj cebule powoli, delikatnie obracając, aż pojawią się ciemne plamy. Na kilka minut przed zdjęciem z grilla posmaruj cebulki syropem z octu balsamicznego. Podawaj posmarowane resztą syropu.
Wykwintny flan z porów Umyte pory pokrój na drobne kawałki (najpierw wzdłuż) i duś na oliwie przez około 10 minut. Rozłóż do foremek, a te wstaw do większego żaroodpornego naczynia z wodą. Całe jaja ubij z mlekiem (3 jaja na około 0,5 l mleka), dodaj sól, pieprz i gałkę muszkatołową. Zalej masą pory i piecz w kąpieli wodnej w piekarniku rozgrzanym do 180°C. Świetna przystawka lub dodatek do głównego dania.
Sałatka ze słodkiej cebuli
Słodkie odmiany cebuli zawierają tak niewiele siarki, że mają bardziej owocowy niż „cebulowy” smak. Dlatego doskonale nadają się do jedzenia na surowo. Cieniutkie piórka tej cebuli są chrupiące i nie wyciskają z oczu łez. Samo zdrowie!
Dużą słodką cebulę (np. odmiany Vidalia) pokrój w cieniutkie plasterki. Ułóż z nich kopczyk na środku talerza. Skrop obficie dobrą oliwą z oliwek i świeżo wyciśniętym sokiem z cytryny. Posyp delikatnie nasionami kopru włoskiego i dopraw solą i pieprzem. Odstaw na około pół godziny. Podawaj ze świeżą chrupiącą bagietką z masłem.
{google_adsense}
Cebule faszerowane
To fantastyczne, aromatyczne danie, które daje ogromne pole do popisu, cebula bowiem świetnie nadaje się do faszerowania, a składniki zależą tylko od naszej wyobraźni i smaku. Podaję kilka wariantów nadzienia. Przygotuj cebule do faszerowania. Mniej więcej jednakowe cebule obierz z łupiny, wrzuć do posolonego wrzątku i gotuj kilka minut, wyjmij łyżką cedzakową, przelej zimną wodą i odsącz. Z każdej cebuli wydrąż wewnętrzne warstwy, pozostawiając 2-3 zewnętrzne.
Nadzienie z fasoli
Szklankę czerwonej fasolki z puszki zmiksuj z wydrążonymi środkami cebuli, świeżym rozmarynem, dopraw solą i pieprzem. Masą napełnij cebule i ułóż w wysmarowanym masłem naczyniu żaroodpornym, posyp drobno posiekanymi orzechami włoskimi i wiórkami masła. Zapiekaj w dobrze nagrzanym piekarniku przez około pół godziny.
Nadzienie z pieczarek
Drobno posiekane pieczarki podsmaż z posiekanymi wydrążonymi środkami cebul. Dodaj roztrzepane jajko, sporo posiekanej natki pietruszki. Dopraw solą i pieprzem. Nadzieniem napełnij cebule. Ułóż w wysmarowanym masłem naczyniu żaroodpornym. Na wierzchu posyp startym żółtym serem. Zapiekaj w nagrzanym piekarniku około 45 minut. Świetne z ryżem i sałatką z cukinii z cytryną i koperkiem.
Nadzienie z wątróbek drobiowych
Wątróbki usmaż na maśle i drobno posiekaj. Wymieszaj z wydrążonymi i posiekanymi środkami cebul. Dopraw solą, pieprzem i majerankiem. Nadzieniem napełnij cebule, na wierzch połóż wiórki masła i ułóż w naczyniu żaroodpornym. Zapiekaj w dobrze nagrzanym piekarniku około pół godziny. Świetne z grzankami i sałatką z ogórków kwaszonych.
Urszula Duda-Szelińska
z zawodu biolog, gotuje z zamiłowania.
Twierdzi, że to natura przyrodnika pomaga jej odkrywać smaki i zapachy świata.
Fot. Stockfood/Free, Shutterstock.com
dla zalogowanych użytkowników serwisu.